Có phải bạn giao dịch hợp đồng thường đoán đúng hướng, nhưng vị thế lại bị quét trước, lỗ một cách vô lý?Bài viết này không dạy bạn cách bắt điểm vào lệnh,mà sẽ giúp bạn hiểu trước vì sao hợp đồng dễ lỗ hơn giao dịch giao ngay (spot), sau đó tách rõ ý nghĩa của 5 chỉ số: phí tài trợ, giá thanh lý, đòn bẩy, chế độ ký quỹ, khối lượng vị thế mở,cuối cùng đưa bạn một bảng kiểm tra rủi ro trước khi vào lệnh, để bạn ít bị chính vị thế của mình hại.
Hiểu trước đã — Vì sao hợp đồng dễ lỗ hơn giao dịch giao ngay?
“Chẳng phải chỉ là đoán tăng đoán giảm thôi sao, hợp đồng khác giao ngay được bao nhiêu?” Khác rất nhiều. Hợp đồng có đòn bẩy, có nguy cơ bị thanh lý, còn phải trả phí tài trợ, khi những yếu tố này chồng lên nhau,mức rủi ro hoàn toàn không cùng một đẳng cấp so với giao dịch giao ngay.Hãy xây dựng nhận thức này trước, để khi đọc tới 5 chỉ số phía sau, bạn sẽ hiểu vì sao nhất định phải xem chúng.
Tệ nhất của giao ngay là về 0, tệ nhất của hợp đồng là bị loại sớm
Trước tiên nói về khác biệt căn bản nhất. Giao dịch giao ngay là bạn dùng tiền thật mua coin và giữ ở đó, tình huống xấu nhất là giá coin giảm dần về 0, bạn lỗ hết số tiền đó trên sổ sách, nhưng chỉ cần bạn không bán, không bị thanh lý, thì ngày nào giá tăng trở lại, vị thế vẫn còn đó. Hợp đồng thì hoàn toàn khác, đây là hợp đồng có đòn bẩy, bạn chỉ đặt một phần nhỏ ký quỹ để đặt cược vào một vị thế được khuếch đại nhiều lần, chỉ cần giá đi ngược hướng một đoạn nhỏ, cộng với hiệu ứng khuếch đại của đòn bẩy,ký quỹ của bạn có thể về 0 trước, và vị thế sẽ bị hệ thống thanh lý cưỡng bức.
Sự khác biệt này rất quan trọng, nhưng lại là điều đa số người mới không hiểu rõ. Trong giao dịch giao ngay, thời gian phần lớn đứng về phía bạn, kẹt hàng vẫn có thể chờ; trong hợp đồng, thời gian và biến động lại đứng về phía thanh lý, bạn còn chưa kịp chờ đến khi thị trường quay đầu thì vị thế đã bị đóng từ lâu. Mình thường nhắc người mới thế này: chơi giao ngay bạn sợ dự án hoặc công ty về 0, chơi hợp đồng bạn sợ chính mình bị mời ra khỏi bàn giữa đường. Hai nỗi sợ này khác nhau, cách theo dõi thị trường tương ứng cũng khác nhau,đây cũng là lý do vì sao điều đầu tiênngười mới chơi hợp đồng cần học không phải là bắt điểm mua, mà là xem các chỉ số rủi ro.
Đòn bẩy, thanh lý, phí tài trợ — ba thứ cùng dồn lên bạn một lúc
Rủi ro của hợp đồng cao hơn hẳn không phải vì một yếu tố đơn lẻ, mà vì ba yếu tố cùng dồn lên bạn một lúc.Đòn bẩy khuếch đại biến động, biến những đợt tăng giảm vốn không đáng kể thành lãi lỗ bằng tiền thật; cơ chế thanh lý đặt ra một ranh giới chết, khiến bạn bị buộc phải rời sàn khi lỗ đến một mức nhất định, không có chuyện thương lượng; còn phí tài trợ giống như một chiếc đồng hồ đếm tích tắc liên tục, chỉ cần bạn còn giữ vị thế, chi phí sẽ cứ tích lũy dần từng chút.
Nếu xét riêng, không cái nào trong ba yếu tố này phức tạp, nhưng khi chồng lên nhau, chúng tạo thành cấu trúc rủi ro đặc thù của hợp đồng. Nhiều người mới chỉ hiểu được một trong ba — thường là đòn bẩy có thể khuếch đại lợi nhuận — rồi vội vào lệnh, kết quả là bị hai yếu tố còn lại mà họ không để ý xử đẹp. Khi hướng dẫn người mới, mình luôn nhấn mạnh rằng bạn không cần trở thành cao thủ ngay từ đầu, nhưngít nhất bạn phải biết ba yếu tố này tồn tại, biết chúng sẽ cắn bạn vào lúc nào và bằng cách nào.Tách riêng ba yếu tố này ra và hiểu rõ từng cái một chính là điều bài viết này sẽ làm tiếp theo.
Người mới nên xem rủi ro trước, chứ không phải xem điểm vào lệnh trước
Hiểu được sự khác biệt trên, bạn sẽ hiểu vì sao mình luôn nhấn mạnh thứ tự này:khi mới chạm vào hợp đồng, học cách xem chỉ số rủi ro trước,quan trọng hơn nhiều so với học cách bắt điểm vào lệnh.Đây không phải nói cho oai, mà vì trong hợp đồng, một con số rủi ro bạn không tính đến có sức sát thương lớn hơn hẳn một điểm vào lệnh bắt chưa chuẩn.
Bắt điểm vào lệnh hơi lệch một chút, cùng lắm chỉ là lãi ít hơn hoặc lỗ nhẹ, vị thế vẫn còn, vẫn còn cơ hội điều chỉnh; nhưng nếu chưa tính rõ rủi ro — chẳng hạn không biết giá thanh lý của mình ở đâu, dùng đòn bẩy quá cao — thì chỉ một nhịp điều chỉnh bình thường của thị trường cũng có thể khiến bạn bị thanh lý mà không kịp giải thích gì cả. Mình đã thấy quá nhiều người đoán đúng hướng, nhưng vì đòn bẩy quá cao, giá thanh lý quá gần, đã bị một cây bấc hồi giá quét ra khỏi sàn trước khi xu hướng thật sự bắt đầu, rồi chỉ có thể đứng nhìn giá đi đúng theo hướng mình dự đoán.Vì vậy, tất cả các chỉ số trong bài viết này đều xoay quanh một điều duy nhất: trước khi bạn vào lệnh, hãy tính rõ tình huống xấu nhất.Hãy nhớ kỹ thứ tự này, để khi đọc từng chỉ số phía sau, bạn sẽ cảm nhận được rõ hơn.
Chỉ số 1: Phí tài trợ (Funding Rate) — chi phí ẩn khi bạn giữ vị thế
“Sao tiền trong tài khoản lại tự nhiên hao hụt vô lý vậy?” Rất nhiều người mới khi lần đầu bị trừ phí tài trợ đều nghĩ là sàn thu phí vô cớ, nhưng thực ra đây là cơ chế bình thường củahợp đồng tương lai vĩnh viễn. Ở phần này mình sẽ giải thích thấu đáo về phí tài trợ, vìđây là loại chi phí ẩn nhìn có vẻ nhỏ nhưng về lâu dài sẽ âm thầm ăn mòn lợi nhuận của bạn, hiểu rõ nó, bạn sẽ không còn thấy những con số vô lý trên sao kê nữa.
Phí tài trợ thực chất là gì, ai trả cho ai
Trước tiên nói rõ định nghĩa. Phí tài trợ là một khoản phí được hai bên Long và Short thanh toán định kỳ cho nhau tronghợp đồng tương lai vĩnh viễn, tần suất thanh toán phổ biến là mỗi 8 giờ một lần.Mục đích của việc này là để giữ giá củahợp đồng tương lai vĩnh viễnkhông lệch quá xa so với giá giao ngay: khi số người Long trên thị trường quá nhiều, đẩy giá hợp đồng cao hơn giá giao ngay, thì bên Long sẽ phải trả tiền cho bên Short; ngược lại, khi số người Short quá nhiều, thì bên Short sẽ phải trả tiền cho bên Long.
Nói cách khác,khoản tiền này không phải do sàn thu về, mà là chi phí mà phía có tâm lý đồng thuận cao hơn trên thị trường phải bù cho phía còn lại.Điều này cũng dẫn đến một điểm mà người mới rất dễ bỏ qua: nếu hướng bạn đang giữ vị thế trùng với tâm lý chủ đạo của thị trường lúc đó, thì rất có thể bạn chính là người phải trả phí liên tục. Ví dụ khi mọi người đều đang Long điên cuồng, thị trường sôi động, bạn cũng Long theo, dù hướng giống thị trường nhưng cũng đồng nghĩa bạn phải liên tục trả tiền cho sự đồng thuận đó. Cá nhân mình hiểu phí tài trợ giống như một loại phí qua đường mà thị trường thu từ tâm lý quá nhiệt, ai đứng ở phía đông đúc hơn thì phải trả nhiều hơn.
Phí trông có vẻ nhỏ, nhưng giữ vị thế dài hạn sẽ bị mài mòn dần
Điều dễ đánh lừa người mới nhất ở phí tài trợ là mỗi lần thu trông rất nhỏ, nhỏ đến mức bạn nghĩ không cần để tâm.Nhưng chi phí ẩn của hợp đồng lại chính là ẩn trong cảm giác không cần để tâm này.Nó được thanh toán mỗi 8 giờ một lần, tức là bị trừ ba lần một ngày, nếu bạn giữ vị thế trong nhiều ngày hoặc lâu hơn, những khoản phí tưởng như vụn vặt này cộng lại sẽ dần ăn mòn lợi nhuận của bạn, thậm chí khi thị trường đi ngang, gần như không biến động, cũng sẽ từ từ mài mỏng vốn gốc của bạn.
Mình từng thấy có người mới đoán đúng hướng, giá cũng thực sự đi đúng như họ nghĩ, nhưng vì họ giữ vị thế lớn dài hạn ở phía có phí rất cao, nên khi tính tổng kết cuối cùng mới phát hiện phần lớn khoản lãi chênh giá đã bị phí tài trợ ăn mất.Đây chính là kiểu lỗ điển hình:đoán đúng hướng nhưng lại không tính chi phí.Vì vậy trước khi vào lệnh, mình luôn xem qua phí tài trợ hiện tại là bao nhiêu, bên nào đang phải trả, để tính chi phí giữ vị thế này vào toan tính của mình, chứ không chỉ nhìn giá sẽ tăng đến đâu. Bạn giữ vị thế càng lâu thì càng không thể bỏ qua chiếc đồng hồ đếm tích tắc liên tục này.
Làm sao để đưa phí tài trợ vào quyết định của bạn
Sau khi biết phí tài trợ tồn tại,bước tiếp theo là biến việc xem nó thành một thói quen thật sự trước khi vào lệnh,chứ không phải chỉ phát hiện ra nó sau khi xem sao kê.Trên thực tế, việc này rất đơn giản, khó là ở việc nhớ để làm.
Thói quen của mình là thế này: trước khi vào lệnh, xem qua mức phí hiện tại cao thấp và bên nào phải trả, nếu hướng mình muốn vào đúng là bên phải trả phí, và phí lại đang khá cao, mình sẽ suy nghĩ thêm một bước — vị thế này mình định giữ bao lâu? Nếu chỉ định lướt ngắn, ra trong vài giờ, thì ảnh hưởng của phí không lớn; nhưng nếu định giữ nhiều ngày, thì chi phí giữ vị thế này phải được tính vào một cách nghiêm túc, thậm chí có thể vì vậy mà điều chỉnh nhịp vào ra của mình, hoặc đơn giản là chờ phí giảm xuống, thị trường không còn quá đông rồi mới vào. Phí tài trợ không tự nó quyết định bạn lãi hay lỗ, nhưngnó là loại chi tiết mà nếu bạn bỏ qua, nó sẽ âm thầm trừ tiền của bạn.Biến việc xem phí thành một hành động tự nhiên như xem giá, ý thức về chi phí của bạn sẽ rõ ràng hơn phần lớn người mới.
Chỉ số 2: Giá thanh lý (Liquidation price) — con số đầu tiên bạn cần tính trước khi vào lệnh
“Vì sao giá chưa giảm bao nhiêu mà mình đã bịthanh lý cưỡng bứcrồi?” Câu trả lời hầu như luôn chỉ về cùng một con số: giá thanh lý. Ở phần này mình sẽ dành nhiều công sức nhất để nói về nó,vì trong tất cả các chỉ số, giá thanh lý là con số đầu tiên, và cũng là con số quan trọng nhất bạn cần tính rõ trước khi vào lệnh.Nếu ngay cả con số này cũng không tính, thì nói thêm bao nhiêu ở phần sau cũng chỉ là lý thuyết suông.
Giá thanh lý là gì, khi chạm tới sẽ xảy ra điều gì
Trước tiên nói rõ nó là gì. Giá thanh lý, chính là giáthanh lý cưỡng bức, chỉ mức giá mà khi khoản lỗ của bạn gần chạm hết ký quỹ, hệ thống sẽ tự động đóng vị thế của bạn.Đây không phải là một lời khuyên, mà là một ranh giới chết cứng:chỉ cần giá chạm đến điểm này, hệ thống sẽ tự động đóng vị thế của bạn, không chờ bạn, cũng không hỏi ý kiến của bạn.
Khi chạm giá thanh lý, hậu quả là khá triệt để. Vị thế của bạn bị đóng tự động, ký quỹ đã bỏ vào gần như về 0, và nhiều lúc còn bị thu thêm một khoản phí thanh lý, coi như bị chém thêm một dao ngoài phần lỗ. Với người mới, đây chính là lý do mình xếp nó là con số đầu tiên cần tính rõ trước khi vào lệnh: bạn phải biết trước, với đòn bẩy và ký quỹ mình đang dùng, giá đi ngược hướng đến mức nào thì mình bị loại khỏi sàn?Khoảng cách từ mức giá này đến giá vào lệnh của bạn quyết định trực tiếp lệnh này chịu được biến động lớn đến đâu.Vào lệnh mà còn chưa biết ranh giới chết này ở đâu, thì thực sự chẳng khác gìlái xe nhắm mắt.
Giá thanh lý gần giá hiện tại bao nhiêu sẽ quyết định bạn có chịu được biến động bình thường không
Chỉ biết giá thanh lý là gì thôi thì chưa đủ, điều thực sự nguy hiểm là nó gần giá vào lệnh của bạn đến mức nào.Khoảng cách này mới chính là yếu tố quyết định bạn có bị một nhịp biến động bình thường quét ra khỏi sàn hay không.
Biến động hàng ngày của thị trường crypto vốn đã không nhỏ, một ngày dao động lên xuống vài phần trăm là chuyện bình thường. Nếu giá thanh lý của bạn nằm rất gần giá hiện tại — thường là vì đòn bẩy mở quá cao — thì chỉ một nhịp hồi giá hoàn toàn bình thường, không hề mang tin xấu gì, cũng đủ để quét bạn tới giá thanh lý và buộc bạn phải ra sàn.Đây chính là kiểu chết oan nhất của rất nhiều người mới:đoán đúng hướng nhưng lại chết trong một nhịp biến động hoàn toàn bình thường.Khi hướng dẫn người mới, mình luôn nhắc đi nhắc lại rằng tính giá thanh lý không chỉ tính nó nằm ở đâu, mà còn phải tính nó có đủ xa giá hiện tại để chịu được biên độ dao động thường ngày của loại coin đó hay không. Nếu bạn thấy giá thanh lý của mình gần đến mức chỉ một nhịp hồi giá bình thường cũng chạm tới, thì đó không phải vấn đề của thị trường, mà là đòn bẩy hoặc vị thế của bạn cần được điều chỉnh.
Tính tình huống xấu nhất trước, rồi mới quyết định có vào lệnh hay không
Gộp hai điểm trên lại, ta có được một thói quen mà mình nghĩ người mới nên hình thành nhất:trước khi vào lệnh, hãy tính tình huống xấu nhất trước, rồi mới quyết định có vào hay không và vào bao nhiêu.Nếu thứ tự này bị đảo ngược, thì quản lý rủi ro coi như chỉ là hình thức.
Cụ thể làm thế nào? Trước khi nhấn mở vị thế, hãy tự hỏi mình một câu rất thực tế: nếu lệnh này hoàn toàn đi ngược, giá đi thẳng đến giá thanh lý của mình, khoản ký quỹ này sẽ mất hết, số tiền đó mình có chịu được không? Có làm xáo trộn cuộc sống hoặc các kế hoạch khác của mình không? Nếu câu trả lời là không chịu được, thì không phải cứ đánh cược rằng nó sẽ không xảy ra, mà ngay lúc đó nên thu nhỏ vị thế lại, hoặc giảm đòn bẩy xuống, để tình huống xấu nhất rơi vào phạm vi bạn có thể chịu được. Bản thân mình mỗi lệnh đều tính ra con số xấu nhất này trước, xác nhận mình chấp nhận được, rồi mới thực sự vào lệnh.Đặt tình huống xấu nhất lên trước, việc bạn làm không còn là một cú đặt cược may rủi, mà là một quyết định mà bạn đã biết rõ giới hạn dưới nằm ở đâu và có thể chấp nhận thua.Bước này chính làranh giới phân định giữa chơi hợp đồng một cách bừa bãi và chơi hợp đồng một cách có bài bản, đối với người mới.
Chỉ số 3, 4: Đòn bẩy và chế độ ký quỹ — quyết định tốc độ và phạm vi thua lỗ của bạn
“Ngoài phí tài trợ và thanh lý, còn gì nhất định phải xem nữa?” Hai chỉ số đòn bẩy và chế độ ký quỹ, một quyết định giá thanh lý của bạn gần giá hiện tại đến đâu, lỗ đến nhanh thế nào, còn một quyết định khi bạn lỗ thì sẽ dùng đến khoản tiền nào, có lan sang toàn bộ tài khoản hay không.Phần này sẽ nói rõ về hai thiết lập thường bị người mới đánh giá thấp này.
Đòn bẩy khuếch đại cả hai chiều, không chỉ có lợi nhuận
Trước tiên nói về đòn bẩy, vì đây là điều người mới hiểu sai nhiều nhất. Đòn bẩy cho phép bạn dùng ít ký quỹ hơn để mở một vị thế lớn hơn nhiều lần, nghe rất hấp dẫn — vốn nhỏ nhưng có thể đặt cược vào lợi nhuận lớn. Nhưng hiểu sai phổ biến và nguy hiểm nhất của người mới là chỉ nhìn thấy mặt khuếch đại lợi nhuận,hoàn toàn bỏ qua việc nó cũng khuếch đại thua lỗ theo cùng tỷ lệ.Bạn dùng đòn bẩy 10 lần, khi lãi thì mức tăng được khuếch đại 10 lần, khi lỗ thì mức giảm cũng được khuếch đại 10 lần, đây là hai mặt của một vấn đề,không thể chỉ muốn cái lợi mà không chấp nhận cái hại.
Điều nguy hiểm hơn nữa là đòn bẩy mở càng cao, giá thanh lý của bạn càng gần giá hiện tại.Điều này có nghĩa là chỉ cần giá rung nhẹ theo hướng ngược lại một chút, bạn có thể bị quét ra khỏi sàn, không kịp chờ đến khi thị trường quay đầu. Lời khuyên của mình cho người mới luôn rất trực tiếp:hãy bắt đầu với đòn bẩy thấp, để lại khoảng dung sai lớn hơn. Đòn bẩy thấp có nghĩa là giá thanh lý của bạn nằm xa giá hiện tại hơn, thị trường có nhiều không gian hơn để dao động bình thường mà không chạm đến ranh giới chết của bạn, bạn cũng có dư dả thời gian để chờ một xu hướng vốn cần thời gian để hình thành. Đừng vừa vào lệnh đã dùng mức đòn bẩy cao nhất mà sàn cho phép để đánh cược một phen, đó không phải là giao dịch, đó là đang đẩy chính mình đến giá thanh lý với tốc độ nhanh nhất.
Chế độ ký quỹ: Ký quỹ cách ly hay ký quỹ chéo, khác biệt ở việc lỗ có lan rộng hay không
Thứ hai cần xem là chế độ ký quỹ, nó quyết định khi bạn lỗ, rốt cuộc sẽ dùng đến khoản tiền nào trong tài khoản. Thiết lập này rất nhiều người mới tiện tay bỏ qua,nhưng nó liên quan trực tiếp đến việc một lần thua lỗ có lan rộng, ảnh hưởng đến các vị thế khác của bạn hoặc cả tài khoản hay không.
Nó chủ yếu chia thành hai chế độ, sự khác biệt thực ra rất dễ hiểu.Ký quỹ cách ly (Isolated margin), nghĩa là ký quỹ của mỗi vị thế là độc lập, lệnh này cùng lắm chỉ lỗ hết khoản ký quỹ đã phân bổ cho nó,khoản lỗ bị khóa trong vị thế này, không liên lụy đến các khoản tiền khác trong tài khoản, mức lỗ là có thể kiểm soát được.Ký quỹ chéo (Cross margin), là dùng toàn bộ số dư trong tài khoản của bạn làm ký quỹ cho vị thế này, ưu điểm là khả năng chịu áp lực mạnh hơn, không dễ bị thanh lý vì một nhịp biến động tức thời, có thể chống chịu lâu hơn; nhưng nhược điểm cũng rất rõ, một khi thực sự bị thanh lý, nó có thể làm tổn hại toàn bộ số tiền trong tài khoản của bạn, không chỉ riêng một khoản. Lời khuyên của mình cho người mới là hãy bắt đầu dùngký quỹ cách lytrước:
- Ký quỹ cách ly: ký quỹ mỗi vị thế là độc lập, mỗi lệnh cùng lắm chỉ lỗ hết vị thế đó,khoản lỗ bị khóa cố định, có thể kiểm soát, phù hợp với người mới còn đang học.
- Ký quỹ chéo: toàn bộ số dư tài khoản cùng làm ký quỹ, chịu đựng được lâu hơn, nhưngkhi bị thanh lý có thể ảnh hưởng toàn bộ tiền, nên để lại dùng sau khi đã quen với quy tắc.
Nói đơn giản, ở giai đoạn mới bắt đầu, hãy dùngký quỹ cách lytrước, khóa mức lỗ tối đa của mỗi lệnh trong một phạm vi bạn tính rõ được và chấp nhận thua được, đợi khi bạn đã thực sự quen với nhịp điệu của hợp đồng, cũng đã xây dựng được kỷ luật quản lý rủi ro của riêng mình, rồi mới xem xét có nên dùngký quỹ chéohay không.Ổn định trước, nâng cấp sau, thứ tự này trong hợp đồng hầu như không có ngoại lệ.
Đòn bẩy và chế độ ký quỹ cần xem cùng nhau
Đòn bẩy và chế độ ký quỹ, tốt nhất không nên xem riêng lẻ từng cái, vì chúng ảnh hưởng qua lại lẫn nhau. Đòn bẩy quyết định giá thanh lý của bạn gần giá hiện tại đến đâu, nghĩa là bạn dễ chạm ranh giới chết đến mức nào; chế độ ký quỹ thì quyết định khi chạm ranh giới chết, ngọn lửa đó sẽ lan rộng đến đâu.Kết hợp hai thiết lập này lại mới chính là bức tranh rủi ro thực sự của lệnh này.
Lấy một ví dụ đối chiếu bạn sẽ hiểu ngay:đòn bẩy cao kết hợp với ký quỹ chéo là một trong những tổ hợp nguy hiểm nhất cho người mới— giá thanh lý vừa gần, lại dùng cả tài khoản để chống chịu, chỉ cần đoán sai hướng một lần có thể ảnh hưởng toàn bộ tiền; ngược lại, đòn bẩy thấp kết hợp vớiký quỹ cách lylà tổ hợp bảo thủ phù hợp nhất để người mới tập luyện — giá thanh lý ở xa, dù thực sự bị thanh lý thì khoản lỗ cũng bị khóa trong lệnh đó. Khi mình thiết lập cho người mới, mình sẽ chỉnh cả hai nút này về phía bảo thủ trước, đợi khi họ đã tự tin vào khả năng phán đoán và kiểm soát cảm xúc của mình, rồi mới tăng dần từng chút. Đừng coi hai thiết lập này là những lựa chọn bấm qua loa khi mở vị thế,kết hợp lại, chúng cơ bản quyết định bạn có thể đi được bao xa và bao vững trên con đường hợp đồng này.
Chỉ số 5: Khối lượng vị thế mở (Open Interest) và bảng kiểm tra rủi ro trước khi vào lệnh cho người mới
“Chỉ số cuối cùng là gì, hiểu hết những cái này rồi trước khi vào lệnh còn phải làm gì nữa?” Phần này sẽ nói rõ trước về khối lượng vị thế mở, chỉ số dùng để cảm nhận bầu không khí thị trường, sau đó gom năm chỉ số trước đó thành một danh sách kiểm tra mà bạn có thể chạy qua trước khi vào lệnh,giúp bạn tránh được phần lớn những thảm cảnh thanh lý phổ biến của người mới.
Khối lượng vị thế mở là gì, nó cho bạn biết điều gì
Trước tiên nói về khối lượng vị thế mở, thường được viết tắt là OI, chỉ tổng số hợp đồng trên thị trường hiện tại vẫn chưa được đóng lại. Nó khác với khối lượng giao dịch, khối lượng giao dịch nhìn vào lượng mua bán trong một khoảng thời gian, còn khối lượng vị thế mở nhìn vào lượng hợp đồng chưa kết thúc còn đang treo trên thị trường tại thời điểm hiện tại.Con số này giúp bạn phán đoán sơ bộ lực Long-Short hiện tại của thị trường, cũng như tâm lý đang nóng đến mức nào.
Nên đọc nó thế nào? Khi khối lượng vị thế mở tăng nhanh, thường có nghĩa là ngày càng nhiều dòng tiền đòn bẩy đang đổ vào và chồng chất trên thị trường. Lúc này cần lưu ý một rủi ro: khi đòn bẩy tích lũy quá nhiều, quá đông đúc, thị trường sẽ trở nên rất mong manh, chỉ một biến động ngược hướng cũng dễ kích hoạt một loạtthanh lý cưỡng bức, biến thành thanh lý dây chuyền, giá sập một đoạn lớn trong tức thời.Vì vậy mình coi khối lượng vị thế mở như một chiếc nhiệt kế đo mức độ đòn bẩy trên thị trường có quá nóng hay không,chứ không phải một tín hiệu bảo bạn nên mua hay nên bán.Nó không tự chỉ hướng, nhưng nó có thể nhắc bạn rằng thị trường hiện tại có đang ở trạng thái áp lực cao, chỉ chạm nhẹ là nổ hay không.
Kết hợp khối lượng vị thế mở với bốn chỉ số trước để xem như thế nào
Xem riêng khối lượng vị thế mở thì ý nghĩa có hạn,giá trị thực sự của nó là khi kết hợp với bốn chỉ số trước, giúp bạn đánh giá thời điểm vào lệnh hiện tại có an toàn hay không.Nó không phải tín hiệu vào lệnh, mà là một thông số nền về rủi ro môi trường.
Lấy một ví dụ thực tế: giả sử bạn đã tính xong giá thanh lý, cũng đã dùng đòn bẩy thấp vàký quỹ cách ly, đây là quản lý rủi ro của riêng lệnh này của bạn; nhưng nếu lúc này bạn phát hiện khối lượng vị thế mở của toàn thị trường đang tăng vọt nhanh, đòn bẩy rõ ràng đang quá nóng, thì điều đó đồng nghĩa với việc nhắc bạn rằng môi trường hiện tại vốn đã đặc biệt dễ xảy ra thanh lý dây chuyền dữ dội, và có thể cuốn cả bạn vào theo. Lúc này, mình có thể chọn cách bảo thủ hơn — thu nhỏ vị thế lại thêm, hoặc đơn giản là chờ đợt đòn bẩy quá nóng này được rửa sạch, thị trường hạ nhiệt rồi mới vào. Đặt chiếc nhiệt kế môi trường là khối lượng vị thế mở này lên trên bộ quản lý rủi ro cá nhân của bạn gồm giá thanh lý, đòn bẩy, ký quỹ để xem cùng nhau,cảm nhận về rủi ro của bạn sẽ lập thể hơn hẳn so với người chỉ nhìn chằm chằm vào giá.
Danh sách kiểm tra rủi ro cần chạy qua trước khi vào lệnh
Gộp 5 chỉ số này lại, cuối cùng mình muốn đưa cho bạn một danh sách kiểm tra mà bản thân mình mỗi lần mở vị thế đều chạy qua trong đầu.Nó không đảm bảo bạn sẽ có lãi, nhưng có thể giúp bạn tránh được phần lớn những thảm cảnh thanh lý phổ biến và oan uổng nhất của người mới— kiểu thua lỗ hoàn toàn chỉ vì không tính đến một con số nào đó. Trước khi vào lệnh, hãy tự hỏi mình qua từng bước sau:
- Tính giá thanh lý: với đòn bẩy và ký quỹ hiện tại của mình, giá đi đến đâu thì mình sẽ bịthanh lý cưỡng bức?Khoảng cách này có chịu được biến động bình thường không?
- Dùngký quỹ cách ly, đòn bẩy thấp: mình đã khóa cố định khoản lỗ tối đa cho mỗi lệnh chưa,đã để lại khoảng dung sai lớn, chứ không phải dùng mức đòn bẩy cao nhất ngay từ đầu?
- Xem phí tài trợ: với thời gian mình định giữ vị thế này,mình đã tính khoản chi phí ẩn khi giữ vị thế này vào chưa?
- Xem khối lượng vị thế mở: đòn bẩy của toàn thị trường hiện tại có đang quá nóng không,môi trường hiện tại có đặc biệt dễ xảy ra thanh lý dây chuyền không?
- Đặt sẵn cắt lỗ: trước khi chạm đến giá thanh lý,mình đã tự đặt cho mình một ngưỡng cắt lỗ chủ động để ra sàn trước chưa?
Đi qua hết 5 bước này, bạn cơ bản có thể tránh được chín phần mười những sai sót sơ đẳng của người mới. Tinh thần cốt lõi của nó thực ra rất đơn giản:trước khi nghĩ đến lệnh này có thể lãi bao nhiêu, hãy tính rõ lệnh này tệ nhất sẽ như thế nào, sẽ lỗ bao nhiêu.Quản lý rủi ro luôn phải được đặt trước sự tưởng tượng về lợi nhuận, đây không phải là nhút nhát, mà là điều bạn sớm hay muộn cũng phải học nếu muốn trụ lâu hơn trong sân chơi hợp đồng này. Biến danh sách này thành phản xạ tự nhiên trước khi vào lệnh, bạn đã vững vàng hơn hẳn phần lớn người mới vào lệnh theo cảm tính.
Kết luận
Bài viết này tách rõ từng chỉ số trong 5 chỉ số quan trọng nhất mà người mới chơi hợp đồng cần hiểu — phí tài trợ, giá thanh lý, đòn bẩy, chế độ ký quỹ, khối lượng vị thế mở — rồi gom lại thành một bảng kiểm tra rủi ro trước khi vào lệnh. Trở lại câu nói ở đầu bài: điều dễ khiến người ta lỗ tiền nhất trong hợp đồng,thường không phải là đoán sai hướng, mà là không hiểu rõ tiền bị trừ như thế nào, khi nào sẽ bị thanh lý. Phí tài trợ là chi phí ẩn khi bạn giữ vị thế, giá thanh lý là ranh giới chết đầu tiên bạn cần tính trước khi vào lệnh, đòn bẩy và chế độ ký quỹ quyết định tốc độ và phạm vi thua lỗ của bạn, còn khối lượng vị thế mở giúp bạn cảm nhận nhiệt độ đòn bẩy của toàn thị trường. Tính rõ những con số này trước, đặt cắt lỗ trước khi chạm giá thanh lý, rồi mới nói đến việc có thể lãi bao nhiêu, sẽ vững vàng hơn nhiều so với việc vào lệnh vội vàng rồi hối hận sau.Học được cách không bị quét ra khỏi sàn trước, bạn mới có tư cách để nói đến việc kiếm lời trong hợp đồng.
